فرضیه‌ها در امر تاریخ و مبدأ مصحف
در نظارت مصحف مشهد رضوی، مرتضی کریمی‌نیا سه فرضیه را درباره منشأ و کیفیت صورت‌گیری این ورژن منحصر به فرد مطرح کرده و بعداز نظارت ظریف، فرضیه سوم را تحت عنوان توضیحی منطقی‌خیس برگزیده میباشد. این فرضیه‌ها به ماهیت دوگانۀ مصحف — یعنی انطباق متن آن با مصحف عثمانی، ولی تقلید از ترتیب سوره‌های ابن مسعود — می پردازند. به‌دنبال، هر مورد از این فرضیه‌ها به اختصار اورده شده و دلایل ترجیح فرضیه سوم گستردن داده تاج گل در مشهد میگردد:
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
فرضیه اولیه: مصحف در کوفه به وسیله طرف داران ابن‌مسعود ساخت‌و‌ساز گردیده است که به ترتیب سوره‌های وی دارای تعهد بودند، ولی از متن عثمانی به کار گیری کردند. این فرضیه با خصوصیت‌های متنی مدنی مصحف و عدم مشابهت آن به متن کوفی، تضعیف میشود.[۲۱]
فرضیه دوم: مصحف در قرن‌های بعداز قرن نخستین ایجاد گردیده و کاتبان آن مبنی بر گزارش‌های تاریخی اول، آن را با ترتیب ابن مسعود نگارش کرده‌اند. این فرضیه نیز با خصوصیت‌های املایی بسیار سابق مصحف، منطبق ندارد.[۲۲]
فرضیه سوم (ترجیحی): این مصحف بوسیله حامیان عثمان یا این که دولت وقت نگارش گردیده‌است. از آنجایی که در کوفه، ترتیب ابن مسعود پیروز بود، کاتبان قرآن قانونی (عثمانی) را با ترتیب ابن مسعود نگارش کردند تا گزینه تایید قرار گیرد. این فرضیه شایسته ترین توضیح را برای مخلوط متن عثمانی (با خصوصیت‌های مدنی) و ترتیب ابن‌مسعود ارائه می دهد.[۲۳]
بینش‌های دانشمندان غربی
نیکولای سینای، مدرس مطالعات اسلامی دانشکده آکسفورد، این مصحف را یکی‌از شواهد گرانبها برای فهم و شعور تاریخ صورت‌گیری متن قرآن میداند. وی با رسیدگی مدل خط، خصوصیت‌های فیزیکی، و ترتیب سوره‌ها بدین فیض میرسد که‌این مصحف در مرحله‌ای از تاریخ اسلام مندرج که هنوز ترتیبات مختلفی از قرآن وجود داشته میباشد.[۲۴] فرانسوا دِشیوه، دیگر پژوهشگر پر رنگ فرانسوی، با دقت بر خصوصیت‌های کتیبه‌ای این ورژن، آن را مثال‌ای از پروسه آغازین سنت نگارش قرآن می داند.[۲۵] وی اعتقاد دارد که عدم وجودِ اعراب‌گذاری و نماد‌های نگارشی، خصوصیت مهم قرآن‌های اول بوده میباشد.[۲۶] مایکل کوک معلم کالج پرینستون ایالات متحده نیز با تحقیق محتوای مصحف مشهد، بر تفاوت‌های مو جود در بین ورژن‌های اول قرآن و ورژن قانونی تأکید داراست و این مصحف را سندی گرانبها برای درک اختلافات اول در سنت نقل قرآن معرفی می‌نماید.[۲۷]
نسخۀ فاکسیمیله
متن بدون نقص مصحف مشهد رضوی به وسیله مرتضی کریمی‌نیا به طور فاکسیمیله[یادداشت ۱] به دو گویش عربی و انگلیسی منتشر شد‌ه‌است.[۲۸] جلد اولیه، بازنشر فاکسیمیله‌ای از مصحف مشهد رضوی و بازنویسی ظریف متن آن را به همپا کناره‌نگاشت‌های عظیم ارائه میدهد[۲۹]. جلد دوم نیز مشتمل بر پیشگفتار‌ای کامل به گویش‌های عربی و انگلیسی میباشد که مصحف مشهد رضوی را از جنبه‌های ورژن‌شناختی، متنی و تاریخی تحقیق می‌نماید.[۳۰] تکثیر چاپ ورژن فاکسیمیلۀ این مصحف طی قراردادی از سوی آستان قدس رضوی به مؤسسۀ آل البیت(ع) در قم واگذار گردیده است.[۳۱]
فرضیه‌ها در امر تاریخ و مبدأ مصحف
در نظارت مصحف مشهد رضوی، مرتضی کریمی‌نیا سه فرضیه را درباره منشأ و کیفیت صورت‌گیری این ورژن منحصر به فرد مطرح کرده و بعداز نظارت ظریف، فرضیه سوم را تحت عنوان توضیحی منطقی‌خیس برگزیده میباشد. این فرضیه‌ها به ماهیت دوگانۀ مصحف — یعنی انطباق متن آن با مصحف عثمانی، ولی تقلید از ترتیب سوره‌های ابن مسعود — می پردازند. به‌دنبال، هر مورد از این فرضیه‌ها به اختصار اورده شده و دلایل ترجیح فرضیه سوم گستردن داده تاج گل در مشهد میگردد:
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
فرضیه اولیه: مصحف در کوفه به وسیله طرف داران ابن‌مسعود ساخت‌و‌ساز گردیده است که به ترتیب سوره‌های وی دارای تعهد بودند، ولی از متن عثمانی به کار گیری کردند. این فرضیه با خصوصیت‌های متنی مدنی مصحف و عدم مشابهت آن به متن کوفی، تضعیف میشود.[۲۱]
فرضیه دوم: مصحف در قرن‌های بعداز قرن نخستین ایجاد گردیده و کاتبان آن مبنی بر گزارش‌های تاریخی اول، آن را با ترتیب ابن مسعود نگارش کرده‌اند. این فرضیه نیز با خصوصیت‌های املایی بسیار سابق مصحف، منطبق ندارد.[۲۲]
فرضیه سوم (ترجیحی): این مصحف بوسیله حامیان عثمان یا این که دولت وقت نگارش گردیده‌است. از آنجایی که در کوفه، ترتیب ابن مسعود پیروز بود، کاتبان قرآن قانونی (عثمانی) را با ترتیب ابن مسعود نگارش کردند تا گزینه تایید قرار گیرد. این فرضیه شایسته ترین توضیح را برای مخلوط متن عثمانی (با خصوصیت‌های مدنی) و ترتیب ابن‌مسعود ارائه می دهد.[۲۳]
بینش‌های دانشمندان غربی
نیکولای سینای، مدرس مطالعات اسلامی دانشکده آکسفورد، این مصحف را یکی‌از شواهد گرانبها برای فهم و شعور تاریخ صورت‌گیری متن قرآن میداند. وی با رسیدگی مدل خط، خصوصیت‌های فیزیکی، و ترتیب سوره‌ها بدین فیض میرسد که‌این مصحف در مرحله‌ای از تاریخ اسلام مندرج که هنوز ترتیبات مختلفی از قرآن وجود داشته میباشد.[۲۴] فرانسوا دِشیوه، دیگر پژوهشگر پر رنگ فرانسوی، با دقت بر خصوصیت‌های کتیبه‌ای این ورژن، آن را مثال‌ای از پروسه آغازین سنت نگارش قرآن می داند.[۲۵] وی اعتقاد دارد که عدم وجودِ اعراب‌گذاری و نماد‌های نگارشی، خصوصیت مهم قرآن‌های اول بوده میباشد.[۲۶] مایکل کوک معلم کالج پرینستون ایالات متحده نیز با تحقیق محتوای مصحف مشهد، بر تفاوت‌های مو جود در بین ورژن‌های اول قرآن و ورژن قانونی تأکید داراست و این مصحف را سندی گرانبها برای درک اختلافات اول در سنت نقل قرآن معرفی می‌نماید.[۲۷]
نسخۀ فاکسیمیله
متن بدون نقص مصحف مشهد رضوی به وسیله مرتضی کریمی‌نیا به طور فاکسیمیله[یادداشت ۱] به دو گویش عربی و انگلیسی منتشر شد‌ه‌است.[۲۸] جلد اولیه، بازنشر فاکسیمیله‌ای از مصحف مشهد رضوی و بازنویسی ظریف متن آن را به همپا کناره‌نگاشت‌های عظیم ارائه میدهد[۲۹]. جلد دوم نیز مشتمل بر پیشگفتار‌ای کامل به گویش‌های عربی و انگلیسی میباشد که مصحف مشهد رضوی را از جنبه‌های ورژن‌شناختی، متنی و تاریخی تحقیق می‌نماید.[۳۰] تکثیر چاپ ورژن فاکسیمیلۀ این مصحف طی قراردادی از سوی آستان قدس رضوی به مؤسسۀ آل البیت(ع) در قم واگذار گردیده است.[۳۱]
انتخاب تاج گل برای مراسم خانوادگی و یادبود؛ راهنمای کاربردی