علی بن مهزیار اهوازی دورقی، عالم، محدّث و از رهبران و سرشناسان شیعه در اوایل قرن سوم قمری. او نزد امامان شیعه مقام والایی داشت و از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و نماینده قانونی وی در بعضی نواحی بود. لقب او ابوالحسن و به اهوازی و دورقی پر اسم و رسم بود. علی بن مهزیار در نوجوانی یار پدرش که مسیحی بود، به اسلام روی آورد و در عبادت و دانش زبانزد شد و به نگهبانی از مذهب اهل بیت پرداخت. او با امامان شیعه رابطه داشت و امام جواد(ع) در اسم‌های او‌را ستوده میباشد. در ارتباط محل دفن او اختلاف میباشد و دو حرم در شهرهای جاجرم و اهواز به او منسوب تاج گل در مشهد میباشد.
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
نسب، لقب و کنیه
بابا علی به اسم مهزیار، مسیحی و اهل هند بود که اسلام آورد و آن‌گاه در یکی‌از روستاهای اهواز سکونت کرد. علی بن مهزیار نیز یاروهمدم پدرش، در به عبارتی روزگار نوجوانی به آئین اسلام گروید.[۱]
برخی معتقدند که او اهل «هِندیجان عجم» میباشد.[۲] در زمان‌های پیشین «هندیجان» از شهرهای دُورَق قدیم - جزء عجم - محسوب میشد.
منابع، لقب او را ابوالحسن و کنیه او را اهوازی و دورقی آورده‌اند.[۳] کنیه دورقی از آن جهت به او اطلاق گردیده‌است که محل تولد او دورق یک کدام از شهرهای خوزستان بوده میباشد.[۴]
خصوصیت‌ها
عبادت
در اوضاع و احوال علی بن مهزیار آورده‌اند که: «هنگام طلوع خورشید برای معبود به سجده می‌زمین خورد و سرش را بلند نمی کرد تا اینکه هزار نفر از برادران فقهی‌اش را دعا میکرد.[۵][۶] ازاین‌رو، پیشانی او در تاثیر سجده‌های زیاد و وقتگیر، همچون زانوی شتر، پینه زده بود.»[۷]
دانش
بنابر نقل روضه خوان طوسی (از عالمان گرانقدر شیعه در قرن پنجم)، علی بن مهزیار از مفسران قرن سوم هجری میباشد و بیشتراز سی کتاب و رساله در قضیه‌های گوناگون معارف اسلامی داراست.[۸] اسم او در ورقه ها حدود ۴۳۷ ماجرا آمده میباشد.[۹]
رابطه با امامان شیعه
علی بن مهزیار از امام رضا(ع) حدیث نقل کرده‌میباشد.[۱۰] او از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به شمار می‌رود[۱۱] و نماینده قانونی آن ها بود و توقیع امام برای وی هنوز مو جود میباشد.
امام جواد(ع) در طومار‌ای علی بن مهزیار را اینگونه تحسین می‌نماید:
«ای علی! در تاسی کردن، اعمال امرها، خیرخواهی و پندگویی تورا آزمودم (و تو سرافراز از بوتۀ تست خارج آمدی). پس درصورتی که بیان‌کنم کسی را مانند تو ندیده‌ام، چه بسا راست گفته باشم. پروردگار به تو فردوس برین و آن مقامات والایی که نمی‌دانی، مشوق دهد. اینجانب منزلت تو و سرویس ها شبانه روزی تورا در سوز‌و‌سرما و گرما از لحاظ بدور نداشته‌ام. از معبود می خواهم در روز قیامت که کلیه را گرد میاورد، آن چنان مخلوقات خویش را دلداده و دوستدار تو نماید که مایۀ رشک باشد. به صدق که خدا شنوندۀ دعاهاست...»[۱۲][۱۳]
همینطور امام جواد(ع) در پاسخ یکی طومار‌های علی می‌نویسند:
«البته در ارتباط دعائی که از اینجانب مراد بودی. تو نمی‌دانی که آفریدگار تورا در نزد اینجانب چه‌گونه قرار داده که به خیال و خاطر محبتی که به تو دارم گاهی تورا به نامت میخوانم. خدا آنچه را به تو روزی کرده به شایسته ترین صورت استوار گرداند و با خشنودی اینجانب از تو، وی هم از تو خشنود شود و تورا به آرزویت نائل گرداند و با عفو وبخشش خودش تورا در پردیس اعلی میهمان سازد. پروردگار تورا نگهداری نماید و دوست بدارد.[۱۴][۱۵]
علی بن مهزیار از جانب امام هادی(ع) نیز وکالت داشت و توقیعاتی از طرف امام درباره صحت و درستکاری او برای شیعه‌ها صادر گردیده میباشد.[۱۶]
هواخواهی از مذهب امامیه
به نوشته نجاشی، ابن مهزیار با علی بن اسباط که فطحی مذهب بود، مناظراتی داشت و مسائلی دراین مورد در بین آن دو رد و بدل شوید. عاقبت آن دو مسائل گزینه مشاجره خویش را پیش امام جواد(ع) بردند که‌این فرمان، با رجوع علی بن اسباط از نظریه فسخ خویش، خاتمه یافت.[۱۷][۱۸]
شغل‌های علمی
تالیفات
قرآنی: در قضیه قرآن دو کتاب به اسم‌های تعبیر[۱۹] و حروف القرآن[۲۰] داشته میباشد.
تاریخی: در تاریخ نیز کتاب‌های درباره زندگینامۀ پیامبران نوشتن کرده بوده‌میباشد.[۲۱] سید بن طاووس از کتاب ملاحم او نیز حافظه می‌نماید.[۲۲]
دینی: بیشتر کتاب‌های او فقاهتی میباشد. او مقالاتی در اشربه، بازرگانی و پیشه‌وری داشته[۲۳] کتاب الوضوء، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصوم، کتاب الحج، کتاب الطلاق، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب التفسیر، کتاب الفضائل، کتاب العتق و التدبیر، کتاب التجارات و الاجارات، کتاب المکاسب[۲۴] به فن تحریر در آورده بود.
متعدد: همینطور کتاب المثالب، کتاب الدعاء، کتاب التجمل و المروة و کتاب المزار داشته میباشد.[۲۵]
علی بن مهزیار اهوازی دورقی، عالم، محدّث و از رهبران و سرشناسان شیعه در اوایل قرن سوم قمری. او نزد امامان شیعه مقام والایی داشت و از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و نماینده قانونی وی در بعضی نواحی بود. لقب او ابوالحسن و به اهوازی و دورقی پر اسم و رسم بود. علی بن مهزیار در نوجوانی یار پدرش که مسیحی بود، به اسلام روی آورد و در عبادت و دانش زبانزد شد و به نگهبانی از مذهب اهل بیت پرداخت. او با امامان شیعه رابطه داشت و امام جواد(ع) در اسم‌های او‌را ستوده میباشد. در ارتباط محل دفن او اختلاف میباشد و دو حرم در شهرهای جاجرم و اهواز به او منسوب تاج گل در مشهد میباشد.
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
نسب، لقب و کنیه
بابا علی به اسم مهزیار، مسیحی و اهل هند بود که اسلام آورد و آن‌گاه در یکی‌از روستاهای اهواز سکونت کرد. علی بن مهزیار نیز یاروهمدم پدرش، در به عبارتی روزگار نوجوانی به آئین اسلام گروید.[۱]
برخی معتقدند که او اهل «هِندیجان عجم» میباشد.[۲] در زمان‌های پیشین «هندیجان» از شهرهای دُورَق قدیم - جزء عجم - محسوب میشد.
منابع، لقب او را ابوالحسن و کنیه او را اهوازی و دورقی آورده‌اند.[۳] کنیه دورقی از آن جهت به او اطلاق گردیده‌است که محل تولد او دورق یک کدام از شهرهای خوزستان بوده میباشد.[۴]
خصوصیت‌ها
عبادت
در اوضاع و احوال علی بن مهزیار آورده‌اند که: «هنگام طلوع خورشید برای معبود به سجده می‌زمین خورد و سرش را بلند نمی کرد تا اینکه هزار نفر از برادران فقهی‌اش را دعا میکرد.[۵][۶] ازاین‌رو، پیشانی او در تاثیر سجده‌های زیاد و وقتگیر، همچون زانوی شتر، پینه زده بود.»[۷]
دانش
بنابر نقل روضه خوان طوسی (از عالمان گرانقدر شیعه در قرن پنجم)، علی بن مهزیار از مفسران قرن سوم هجری میباشد و بیشتراز سی کتاب و رساله در قضیه‌های گوناگون معارف اسلامی داراست.[۸] اسم او در ورقه ها حدود ۴۳۷ ماجرا آمده میباشد.[۹]
رابطه با امامان شیعه
علی بن مهزیار از امام رضا(ع) حدیث نقل کرده‌میباشد.[۱۰] او از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به شمار می‌رود[۱۱] و نماینده قانونی آن ها بود و توقیع امام برای وی هنوز مو جود میباشد.
امام جواد(ع) در طومار‌ای علی بن مهزیار را اینگونه تحسین می‌نماید:
«ای علی! در تاسی کردن، اعمال امرها، خیرخواهی و پندگویی تورا آزمودم (و تو سرافراز از بوتۀ تست خارج آمدی). پس درصورتی که بیان‌کنم کسی را مانند تو ندیده‌ام، چه بسا راست گفته باشم. پروردگار به تو فردوس برین و آن مقامات والایی که نمی‌دانی، مشوق دهد. اینجانب منزلت تو و سرویس ها شبانه روزی تورا در سوز‌و‌سرما و گرما از لحاظ بدور نداشته‌ام. از معبود می خواهم در روز قیامت که کلیه را گرد میاورد، آن چنان مخلوقات خویش را دلداده و دوستدار تو نماید که مایۀ رشک باشد. به صدق که خدا شنوندۀ دعاهاست...»[۱۲][۱۳]
همینطور امام جواد(ع) در پاسخ یکی طومار‌های علی می‌نویسند:
«البته در ارتباط دعائی که از اینجانب مراد بودی. تو نمی‌دانی که آفریدگار تورا در نزد اینجانب چه‌گونه قرار داده که به خیال و خاطر محبتی که به تو دارم گاهی تورا به نامت میخوانم. خدا آنچه را به تو روزی کرده به شایسته ترین صورت استوار گرداند و با خشنودی اینجانب از تو، وی هم از تو خشنود شود و تورا به آرزویت نائل گرداند و با عفو وبخشش خودش تورا در پردیس اعلی میهمان سازد. پروردگار تورا نگهداری نماید و دوست بدارد.[۱۴][۱۵]
علی بن مهزیار از جانب امام هادی(ع) نیز وکالت داشت و توقیعاتی از طرف امام درباره صحت و درستکاری او برای شیعه‌ها صادر گردیده میباشد.[۱۶]
هواخواهی از مذهب امامیه
به نوشته نجاشی، ابن مهزیار با علی بن اسباط که فطحی مذهب بود، مناظراتی داشت و مسائلی دراین مورد در بین آن دو رد و بدل شوید. عاقبت آن دو مسائل گزینه مشاجره خویش را پیش امام جواد(ع) بردند که‌این فرمان، با رجوع علی بن اسباط از نظریه فسخ خویش، خاتمه یافت.[۱۷][۱۸]
شغل‌های علمی
تالیفات
قرآنی: در قضیه قرآن دو کتاب به اسم‌های تعبیر[۱۹] و حروف القرآن[۲۰] داشته میباشد.
تاریخی: در تاریخ نیز کتاب‌های درباره زندگینامۀ پیامبران نوشتن کرده بوده‌میباشد.[۲۱] سید بن طاووس از کتاب ملاحم او نیز حافظه می‌نماید.[۲۲]
دینی: بیشتر کتاب‌های او فقاهتی میباشد. او مقالاتی در اشربه، بازرگانی و پیشه‌وری داشته[۲۳] کتاب الوضوء، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصوم، کتاب الحج، کتاب الطلاق، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب التفسیر، کتاب الفضائل، کتاب العتق و التدبیر، کتاب التجارات و الاجارات، کتاب المکاسب[۲۴] به فن تحریر در آورده بود.
متعدد: همینطور کتاب المثالب، کتاب الدعاء، کتاب التجمل و المروة و کتاب المزار داشته میباشد.[۲۵]
انتخاب تاج گل برای مراسم خانوادگی و یادبود؛ راهنمای کاربردی