تحصیلات
کتاب الیقین
کتاب فلاح السائل
کتاب مهج الدعوات
ابن‌طاووس علم آموزی را در شهر حله استارت و از بابا و جد خویش، ورام بن ابی فراس علم ها مقدماتی را فراگرفت. وی در معاش خودنوشت آورده که در علم آموزی فقه در پهنا یک سال آنچه را همدرسان وی در یک سری سال قبل از آن علم آموزی نموده بودند، یادگرفت.[۲۳] علی به تفسیر خودش، بعداز دو سال و نیم یاد دادن فقه، خویش را از معلم بی‌نیاز روءیت کرد.[۲۴] بعد ها وی مدتی در بغداد معاش کرد و در آنجا نیز به علم آموزی و درس دادن تاج گل در مشهد پرداخت.[۲۵]
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
اساتید
ابن‌طاووس در کتاب کشف المحجه از محجوب الدین محمد بن نمای حلی تحت عنوان معلم خویش در فقه مذکور میباشد.[۲۶] و محدث نوری در خاتمه مستدرک الوسائل،[۲۷] مستند به منابع، ده نفر را تحت عنوان مشایخ اذن سید بن طاووس یا این که اشخاصی که از آن‌ها نقل داستان کرده است، ذکر شده میباشد. این ده نفر عبارتند از:
حسین بن احمد سوراوی
علی بن یحیی بن علی خیاط
أسعد بن عبدالقاهر شفروه
با حجب و حیا الدین بن نما
سید فخار بن معد موسوی
محمد بن معد
حسن بن دربی
سلامت بن محفوظ
محمد بن عبداللّه ابن زهرة
یحیی بن محمد سوراوی
شاگردان
بعضا از شاگردان سید بن طاووس عبارتند از:[۲۸]
سدیدالدین حلی (بابا علامه حلی)
علامه حلی
حسن بن داوود حلی
عبدالکریم بن احمد بن طاووس
علی بن عیسی اربلی
معاش اجتماعی و سیاسی
بعضا از دانشمندان بر این باورند که مغایر آنچه در ذهن بخش اعظمی از متدینان و اهل میباشد که سید بن طاووس شخصیت خداپرست، عارف و فقیهی بوده که از معاش و تأملات سیاسی دور بوده میباشد؛ پژوهش ها علامت میدهد که سید بن طاووس آدم جامعی بوده که به سیاست و معاش سیاسی نیز می‌اندیشیده میباشد؛ حتی کتاب ویژه‌ای زیرا الاصطفاء فی تاریخ الملوک و الخلفاء را برای تربیت سیاسی فرزندانش نوشته میباشد.[۲۹] او درین کتاب به فرزندانش توصیه نموده است که آن را در دسترس هیچ‌کس قرار ندهند مگر این که حسن ظن او‌را درباره خودشان و پدرشان احراز نمایند؛ و تصریح نموده است که‌این کتاب امانتی میباشد که امیدوار میباشد فرزندان و آیندگان و تبارشان از آن فایده گیرند.[۳۰]
رابطه با خلافت عباسی
رضی الدین ابن طاووس در برهه زمانی مجال اقامت در بغداد با ابن علقمی وزیر دارای شهرت عباسیان که شیعه مذهب بود، دوستی داشت و آیتم احترام و دقت خلیفه المستنصر بالله عباسی نیز قرار داشت چنان‌که خلیفه منزل‌ای در بغداد به وی بخشید.[۳۱] درین روزگار خلیفه عباسی، پیشنهادهایی برای بر ذمه به دست آوردن کارها حکومتی به وی بخشید البته ابن طاووس تمامی را رد کرد. به گفته خودش در‌این زمان منصب فتوا، نقابت سادات و حتی وزارت و ندیمی خلیفه را به وی سفارش کردند و وی نپذیرفت.[۳۲]
رابطه با مغولان
ابن طاووس در سال ۶۵۲ هجری و به طور همزمان با لشکرکشی هلاکوخان مغول مجدد به بغداد رفت. این شهر در سال ۶۵۶ق با قتل‌عام بزرگی به دست مغولان فتح شد. سید بن طاووس از هلاکو حفاظت‌طومار‌ای داشت که ظاهراً آن را به درخواست خواجه نصیرالدین طوسی اخذ کرده بود. علی با هواخواهی‌طومار هلاکو حدود هزار نفر از عموم عراق را با خویش به حله پیروزی.[۳۳] سازه به گزارشی هنگامی هلاکو بغداد را تصرف نمود علمای مسلمان را در بغداد توده کرد و از آن‌ها پرسید که آیا پاد شاه عادل خوب میباشد یا این که فرمان روا مسلمان جائر، سید بن طاووس پاد شاه عادل را خوب از مسلمان جائر دانست.[۳۴] بعضا این جواب را از اسباب و اثاث اعتنا هلاکو به شیعه و علمای شیعه دانسته‌اند.[۳۵]
نقابت شیعه‌ها
وقتی که در سال ۶۶۱ هجری هلاکو منصب نقابت سادات را به وی توصیه کرد این منصب را عهده دار شد هر تعدادی بنابر گزارش بعضا منابع این منزلت را به اکراه و زور به عهده گرفت، وی نقابت طالبیان را حدود چهار سال تا نقطه نهایی عمرش بر ذمه داشت.[۳۶]
فضیلت ها اخلاقی و مقامات روحی
علامه حلی (درگذشته ۷۲۶ق) سید ابن طاووس را به داشتن کراماتی وصف نموده است.[۳۷][یادداشت ۱] علامه مجلسی نیز از ابن طاووس با عناوینی مانند: سید نقیب، موثق، مومن و جمال العارفین حافظه نموده است.[۳۸] روضه خوان عباس قمی با اوصافی مانند: بزرگوار، پارسا، مومن، سعادمتند، پیشوای عارفان، لامپ شب‌زنده‌داران، صاحب و مالک کرامات، طاووس آل طاووس او را ستوده میباشد.[۳۹]
از عهد و پیمان سید محمدحسن (مشهور به سید محمدحسن الهی) (اخوی علامه طباطبایی) اورده شده که روح اکثری از علما را (بوسیله یکی‌از شاگردانش) حاضر کردیم و سؤالاتی نمودیم مگر روح دو نفر را که نتوانستیم احضار کنیم، یکی‌از روح مرحوم سید ابن طاووس و دیگری روح مرحوم سید محمدمهدی بحرالعلوم رضوانُ اللهِ علیهما؛ این دو نفر گفته بودند: ما وقف سرویس حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام هستیم، و به هیچ عنوانً مجالی برای پائین داخل شدن نداریم.[۴۰]
تألیفات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها سید ابن طاووس
ابن طاووس حدود ۵۰ تألیف داراست که اکثری از آن ها در موضوعات دعا و زیارت‌اند.[۴۱] آنچه سبب ساز دقت به سید بن طاووس گردیده، اثراتی میباشد که با تیتر «تتمات مصباح المتهجد و مهمات فی صلاح المتعبد» به حرفه تحریر درآورده میباشد؛ یعنی کتابی که در آن دعاها‌ای آمده میباشد که به درحال حاضر عبادت‌کنندگان موءثر بوده، ولی در کتاب مصباح المتهجد روضه خوان طوسی بیان نشده میباشد.[۴۲] برخی از اثر ها وی عبارتند از:[۴۳]
فلاح السائل در انجام شبانه‌روز
زهرة الربیع در انجام هفته
الدروع الواقیة در جاری ساختن ماه‌ها
اقبال الاعمال در انجام سال
اللهوف (اتفاق ها نام برده درباره رخداد کربلا)[۴۴]
فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم
محاسبة النفس.
تحصیلات
کتاب الیقین
کتاب فلاح السائل
کتاب مهج الدعوات
ابن‌طاووس علم آموزی را در شهر حله استارت و از بابا و جد خویش، ورام بن ابی فراس علم ها مقدماتی را فراگرفت. وی در معاش خودنوشت آورده که در علم آموزی فقه در پهنا یک سال آنچه را همدرسان وی در یک سری سال قبل از آن علم آموزی نموده بودند، یادگرفت.[۲۳] علی به تفسیر خودش، بعداز دو سال و نیم یاد دادن فقه، خویش را از معلم بی‌نیاز روءیت کرد.[۲۴] بعد ها وی مدتی در بغداد معاش کرد و در آنجا نیز به علم آموزی و درس دادن تاج گل در مشهد پرداخت.[۲۵]
تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد
اساتید
ابن‌طاووس در کتاب کشف المحجه از محجوب الدین محمد بن نمای حلی تحت عنوان معلم خویش در فقه مذکور میباشد.[۲۶] و محدث نوری در خاتمه مستدرک الوسائل،[۲۷] مستند به منابع، ده نفر را تحت عنوان مشایخ اذن سید بن طاووس یا این که اشخاصی که از آن‌ها نقل داستان کرده است، ذکر شده میباشد. این ده نفر عبارتند از:
حسین بن احمد سوراوی
علی بن یحیی بن علی خیاط
أسعد بن عبدالقاهر شفروه
با حجب و حیا الدین بن نما
سید فخار بن معد موسوی
محمد بن معد
حسن بن دربی
سلامت بن محفوظ
محمد بن عبداللّه ابن زهرة
یحیی بن محمد سوراوی
شاگردان
بعضا از شاگردان سید بن طاووس عبارتند از:[۲۸]
سدیدالدین حلی (بابا علامه حلی)
علامه حلی
حسن بن داوود حلی
عبدالکریم بن احمد بن طاووس
علی بن عیسی اربلی
معاش اجتماعی و سیاسی
بعضا از دانشمندان بر این باورند که مغایر آنچه در ذهن بخش اعظمی از متدینان و اهل میباشد که سید بن طاووس شخصیت خداپرست، عارف و فقیهی بوده که از معاش و تأملات سیاسی دور بوده میباشد؛ پژوهش ها علامت میدهد که سید بن طاووس آدم جامعی بوده که به سیاست و معاش سیاسی نیز می‌اندیشیده میباشد؛ حتی کتاب ویژه‌ای زیرا الاصطفاء فی تاریخ الملوک و الخلفاء را برای تربیت سیاسی فرزندانش نوشته میباشد.[۲۹] او درین کتاب به فرزندانش توصیه نموده است که آن را در دسترس هیچ‌کس قرار ندهند مگر این که حسن ظن او‌را درباره خودشان و پدرشان احراز نمایند؛ و تصریح نموده است که‌این کتاب امانتی میباشد که امیدوار میباشد فرزندان و آیندگان و تبارشان از آن فایده گیرند.[۳۰]
رابطه با خلافت عباسی
رضی الدین ابن طاووس در برهه زمانی مجال اقامت در بغداد با ابن علقمی وزیر دارای شهرت عباسیان که شیعه مذهب بود، دوستی داشت و آیتم احترام و دقت خلیفه المستنصر بالله عباسی نیز قرار داشت چنان‌که خلیفه منزل‌ای در بغداد به وی بخشید.[۳۱] درین روزگار خلیفه عباسی، پیشنهادهایی برای بر ذمه به دست آوردن کارها حکومتی به وی بخشید البته ابن طاووس تمامی را رد کرد. به گفته خودش در‌این زمان منصب فتوا، نقابت سادات و حتی وزارت و ندیمی خلیفه را به وی سفارش کردند و وی نپذیرفت.[۳۲]
رابطه با مغولان
ابن طاووس در سال ۶۵۲ هجری و به طور همزمان با لشکرکشی هلاکوخان مغول مجدد به بغداد رفت. این شهر در سال ۶۵۶ق با قتل‌عام بزرگی به دست مغولان فتح شد. سید بن طاووس از هلاکو حفاظت‌طومار‌ای داشت که ظاهراً آن را به درخواست خواجه نصیرالدین طوسی اخذ کرده بود. علی با هواخواهی‌طومار هلاکو حدود هزار نفر از عموم عراق را با خویش به حله پیروزی.[۳۳] سازه به گزارشی هنگامی هلاکو بغداد را تصرف نمود علمای مسلمان را در بغداد توده کرد و از آن‌ها پرسید که آیا پاد شاه عادل خوب میباشد یا این که فرمان روا مسلمان جائر، سید بن طاووس پاد شاه عادل را خوب از مسلمان جائر دانست.[۳۴] بعضا این جواب را از اسباب و اثاث اعتنا هلاکو به شیعه و علمای شیعه دانسته‌اند.[۳۵]
نقابت شیعه‌ها
وقتی که در سال ۶۶۱ هجری هلاکو منصب نقابت سادات را به وی توصیه کرد این منصب را عهده دار شد هر تعدادی بنابر گزارش بعضا منابع این منزلت را به اکراه و زور به عهده گرفت، وی نقابت طالبیان را حدود چهار سال تا نقطه نهایی عمرش بر ذمه داشت.[۳۶]
فضیلت ها اخلاقی و مقامات روحی
علامه حلی (درگذشته ۷۲۶ق) سید ابن طاووس را به داشتن کراماتی وصف نموده است.[۳۷][یادداشت ۱] علامه مجلسی نیز از ابن طاووس با عناوینی مانند: سید نقیب، موثق، مومن و جمال العارفین حافظه نموده است.[۳۸] روضه خوان عباس قمی با اوصافی مانند: بزرگوار، پارسا، مومن، سعادمتند، پیشوای عارفان، لامپ شب‌زنده‌داران، صاحب و مالک کرامات، طاووس آل طاووس او را ستوده میباشد.[۳۹]
از عهد و پیمان سید محمدحسن (مشهور به سید محمدحسن الهی) (اخوی علامه طباطبایی) اورده شده که روح اکثری از علما را (بوسیله یکی‌از شاگردانش) حاضر کردیم و سؤالاتی نمودیم مگر روح دو نفر را که نتوانستیم احضار کنیم، یکی‌از روح مرحوم سید ابن طاووس و دیگری روح مرحوم سید محمدمهدی بحرالعلوم رضوانُ اللهِ علیهما؛ این دو نفر گفته بودند: ما وقف سرویس حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام هستیم، و به هیچ عنوانً مجالی برای پائین داخل شدن نداریم.[۴۰]
تألیفات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها سید ابن طاووس
ابن طاووس حدود ۵۰ تألیف داراست که اکثری از آن ها در موضوعات دعا و زیارت‌اند.[۴۱] آنچه سبب ساز دقت به سید بن طاووس گردیده، اثراتی میباشد که با تیتر «تتمات مصباح المتهجد و مهمات فی صلاح المتعبد» به حرفه تحریر درآورده میباشد؛ یعنی کتابی که در آن دعاها‌ای آمده میباشد که به درحال حاضر عبادت‌کنندگان موءثر بوده، ولی در کتاب مصباح المتهجد روضه خوان طوسی بیان نشده میباشد.[۴۲] برخی از اثر ها وی عبارتند از:[۴۳]
فلاح السائل در انجام شبانه‌روز
زهرة الربیع در انجام هفته
الدروع الواقیة در جاری ساختن ماه‌ها
اقبال الاعمال در انجام سال
اللهوف (اتفاق ها نام برده درباره رخداد کربلا)[۴۴]
فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم
محاسبة النفس.
انتخاب تاج گل برای مراسم خانوادگی و یادبود؛ راهنمای کاربردی